Hansweert is ontstaan in de eerste helft van de 14e eeuw na de aanleg van de zogenaamde vijfzodendijk tussen Yersekendam en de zeedijk ten zuiden van Schore. Deze dijk moest het westelijk deel van Zuid-Beveland beschermen tegen het water van eventuele overstromingen in het oosten. Voor de kust van Kruiningen, in het uiterste westen bij de grens met de heerlijkheid Schore, werd al spoedig na de aanleg een schorinham, de Hannekijnswaard, bedijkt. In 1353, enkele decennia na de inpoldering van dit buitendijks land, werd Jan Boudewijnszoon van Schoudee beleend met 25 gemeten ambacht, tienden en cijnsen in deze "polre bi Hannekinswaerde". Twee eeuwen lang wordt de polder nergens meer vermeld in de archieven, maar hoogstwaarschijnlijk is dit de Oude Polder waarin nu een gedeelte van de dorpskom en het sluizencomplex in ligt. Vermoedelijk is na 1353 nog een polder bij Hansweert bedijkt als gevolg waarvan men de eerste polder de Oude Polder is gaan noemen. De nieuwe polder moet echter geen lang leven beschoren zijn geweest, aangezien naar deze polder in de archieven geen enkele verwijzing bestaat. De naam Oude Polderstraat herinnert nog aan het bestaan van de nu grotendeels ‘verwaterde’ Oude Polder.

De Zanddijk kreeg zijn definitieve vorm na de overstromingen van 1530 en 1532, waarna de dijk aanzienlijk werd verzwaard. In het rapport van Gerard Mulart, die voor de centrale regering in Brussel ter plekke de schade van  de stormvloed van 1530 moest opnemen, wordt Hansweert wederom vermeld: "Indien men den ouden sorchdijck, streckende van Yersicke tot Hantzwartz, die zieluyden noemen een vijfzoe (vijfzodendijk), mochte repareren ende weder opmaicken ....".
Het dorpje Hansweert ontleende tot het midden van de 19e eeuw zijn belang voornamelijk aan het overzetveer naar Walsoorden in Zeeuws-Vlaanderen en diverse beurtveren op onder andere Antwerpen en Rotterdam. Het overzetveer wordt al vermeld in diverse Middeleeuwse akten, waarbij het samen met het veerhuis door de ambachtsheren van Kruiningen verpacht wordt aan diverse particulieren, waaronder de bekende schippersfamilie Griep.

 

 


Omstreeks 1800 had Hansweert de beschikking over een kade met een circa 100 meter lange havendam, die in de volksmond "het Hoofd" werd genoemd. In 1866 werd door de in dat jaar opgerichte Provinciale Stoombootdiensten het traject Vlake-Hansweert-Walsoorden ook in de dienstregeling opgenomen, welke overzetveer vanaf 1879 in concessie werd uitgegeven aan particulieren. De veerdienst werd in 1880 tijdelijk opgeheven, omdat de ambachtsvrouwe geen gebruik meer wenste te maken van haar veerrecht. In 1904 besloten de Provinciale Staten van Zeeland de veerdienst weer in gebruik te nemen, waarna in 1943 het traject van de veerdienst werd verlegd naar Kruiningen-Perkpolder. Dit veer heeft nog tot de ingebruikname van de Westerschelde Oeververbinding dienst gedaan.

Hansweert is tot in de 19e eeuw een klein dorp gebleven. Het graven van het kanaal door Zuid-Beveland heeft echter een belangrijke uitbreiding van Hansweert ten gevolge gehad. Verschillende expediteurs en middenstandsbedrijven vestigden zich in Hansweert. Nederland was ingevolge het Tractaat met België uit 1839 verplicht om te zorgen voor een onbelemmerde vaarweg van Antwerpen naar Holland. Door de aanleg van de Kreekrakdam was die vrije doorvaart onmogelijk geworden. In 1852 zou worden begonnen met het graven van een kanaal door Zuid-Beveland van Hansweert naar Wemeldinge. Geldgebrek zorgde ervoor dat pas in 1863 met de aanleg van het kanaal kon worden gestart. Het kanaal werd op 15 october 1866 in gebruik genomen. Al in 1872 kreeg Hansweert een tweede schutsluis, en werd er in 1907, gezien het toenemende scheepvaartverkeer op het kanaal, besloten een derde schutsluis te bouwen in Hansweert welke in 1916 werd geopend. In 1987 kwam daar nog een nieuw modern sluizencomplex bij.

Hansweert is een van de weinige dorpen in Zeeland dat nooit een zelfstandig burgerlijk bestuur heeft gehad. Tot aan de gemeentelijke herindeling van de Bevelanden in 1970 behoorde Hansweert tot de gemeente Kruiningen, na 1970 tot de gemeente Reimerswaal.

 


Deze pagina is het laatst gewijzigd op 18 juli 2010